محمد سعيد جانب اللهى

255

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

يك مدخل و يك خروجى دارد و بچه را يك نفر بغل مىكند و از توى دالان رد مىكند ( ساعدى 1356 : 95 ) . در لرستان كودك مريض را از سنگ سوراخ شكاف كوهى كه در جنوب شرقى خرم‌آباد است ، عبور مىدهند تا ناخوشى از او دفع شود ( اسديان خرم‌آبادى ، 1384 : 37 ) . دندان زودهنگام : در ميبد اگر كودك هنگام تولد دندان داشته باشد شوم مىدانند و براى دفع شومى بايد بچه را از ديوار مستراح بالا برد و به طرف ديگر به دست دايى يا عمه داد ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . نازايى : در خرمشهر اگر زنى بچه نياورد ، بايد مردى كه زنش دوقلو زاييده باشد ، پاى راستش را به ديوار بگذارد و زن از زير پاى او رد شود ( سليم‌زاده : 30 ) . در اكبرآباد قوچان زنان عقيم از سوراخى كه در تپه نزديك روستا قرار دارد ، عبور مىكنند ( شكورزاده : 271 ) . تب : در ابيانه كودك مريض را از وسط چهارپايهء ستون مسجد حاجتگاه عبور مىدهند ( نظرى داشلىبرون و ديگران : 452 ) . باد و ناق : از امراض بومى در بلوچستان است ( خارش و بيمارى گلو ) كه براى درمان كودك بيمار را از سوراخ ديوار عبور مىدهند ( افشار سيستانى ، 1370 : 393 ) . شوك‌درمانى سردرد : در ميانه اگر سردرد را ناشى از روان و اعصاب بدانند ، پيشانى را به وسيله شال يا روسرى محكم مىبندند . سپس در ميان گرهء آن يك قاشق يا چوبى قرار داده آن‌قدر مىپيچند تا بيمار به ناله بيفتد ، بعد به مدت نيم ساعت تا سه ربع ساعت بيمار را به همان حالت نگه مىدارند ( فلسفى و ديگران : 215 ) . در روستاى ده حمزه ( سنقر ) نيز از همين تكنيك استفاده مىشود با اين تفاوت كه در آخر با دست بر روى آن بند ضربه مىزنند ، تا درد رفع شود ( رستمى و ديگران : 205 ) . قزاق‌هاى ساكن تركمن صحرا دو گوشهء دستمال را در جهت مخالف مىكشند و اين عمل را در دو طرف ديگر سر تكرار مىكنند تا پيشانى مريض به عرق بيفتد ( حسنى و ديگران ، 1381 : 335 ) . در اردبيل نيز از اين شوك استفاده مىكنند يا با دو انگشت شست بر نقطه‌اى از بالاى چشم زير ابرو و نزديك بينى فشار محكمى از پايين به بالا وارد مىكنند ( وجدانىفر و ديگران : 296 ) . سيستانىهاى ساكن روستاى سنگدوين ( علىآباد كتول ) به پيشانى سوزن مىزنند تا خون كثيفى كه عامل سردرد است ، خارج شود ( نظرى داشلىبرون و ديگران : 267 ) .